(EC) No 1169/2011 Yönetmeliği, alerji veya intoleranslara neden olan 14 madde grubunun etiketlenmesini gerektirir. Bu maddeler bu Yönetmeliğin Ek II'sinde listelenmiştir.
26.01.2017 Türk Gıda Kodexi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri bilgilendirme Yönetmeliği 4.Bölüm 9 madde c fıkrasında Ek-1’de yer alan Alerjiye veya İntoleransa Neden Olan Belirli Madde veya Ürünlerin zorunlu bildirimini şart koşmaktadır.
EU Yönetmeliğinin 8. maddesinde ve TGK Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin Ek 1 içeriğinde ,gıda işletmecilerinin, gıda maddelerine ilişkin etiketleme ve ticari belgelerde alerji veya gıda intoleransına neden olabilecek tüm madde, ürün ve türev maddelerin belirtilmesini sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmektedir.
Ancak gıda teması için bir malzeme veya nesnenin (FCM food contact material) alerjenler içerdiğini veya içerebileceğini beyan etmek zorunlu olmalı mıdır? Ve eğer içeriyorsa veya içeriyorsa, bunların ambalajdan gıdaya geçmeyeceği nasıl garanti edilebilir?
Bu nedenle, gıda işletmecileri tüketicileri gıda maddesinin içerdiği veya içerebileceği alerjenler hakkında bilgilendirmekle yükümlüdür. Ancak, FCM üreticilerinin şu anda müşterilere bu bilgiyi sağlaması gerekmemektedir.
Avrupa mevzuatına göre gıda ile temas halinde kullanılması amaçlanan tüm malzemeler (EC) No 1935/2004 Yönetmeliğinin gerekliliklerini karşılamalıdır. Bu yönetmeliğin 3. maddesinde “malzemeler ve maddeler […] normal veya öngörülebilir kullanım koşulları altında bileşenlerini insan sağlığını tehlikeye atabilecek miktarlarda gıdaya aktarmayacak şekilde iyi üretim uygulamalarına uygun olarak üretilmelidir” denilmektedir. Bu yönetmelik ayrıca “kontrol, arızalı ürünlerin geri çağrılması, tüketici bilgilendirme ve sorumluluğun atfedilmesini kolaylaştırmak için her aşamada izlenebilirliğin sağlanması gerektiğini” belirtmektedir. Ancak, alerjenik maddelerin ambalajdan gıdaya geçme ve dolayısıyla tüketici sağlığı için risk oluşturma olasılığını dikkate almamaktadır.
Türk Gıda Kodexi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair yönetmelik 2.Bölüm Genel Kurallar
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemeler, iyi üretim uygulamalarına uygun olarak üretilir ve normal veya öngörülen kullanım koşullarında madde ve malzemeyi oluşturan bileşenlerden gıdaya;
a) İnsan sağlığını tehlikeye sokacak veya,
b) Gıdanın bileşiminde istenmeyen değişimlere neden olacak veya,
c) Duyusal özelliklerinde bozulmaya neden olacak,
miktarda geçiş olamaz. Denilmektedir.
BRCGS Food standardına göre,Madde 5.5 Ürün paketleme maddesinde
Şirket, her bir ürün ambalajının kullanımına ilişkin yasal gereklilikleri karşıladığını (örneğin, satış ülkesindeki gıda teması yönetmeliklerine uyum) gösterebilmelidir.
Bu, özellikler, geçiş verileri veya uygunluk sertifikası şeklinde olabilir.
Uygunluk beyanı kullanıldığında, kullanımla ilgili tüm sınırlamalar belirtilmelidir (örneğin, gıda türleri veya depolama koşulları: ortam, soğutulmuş veya dondurulmuş).
Ambalaj tedarikçisi, ambalajın hangi koşullarda kullanılacağı konusunda bilgilendirilmeli, böylece ambalaj malzemelerinin uygunluğu doğrulanabilir. Bu, ambalaj tedarikçisine sağlanan bir spesifikasyon şeklini alabilir ve uygun olduğu şekilde şunları içerebilir:
• gıda ile temas – doğrudan gıda teması veya doğrudan gıda teması için kullanılmadığı durumlarda bariyer tabakasının doğası
• gıdanın özellikleri – ambalajdan kimyasalların geçişini artırabilecek gıdanın herhangi bir olumsuz özelliği (örn. yüksek yağ içeriği veya düşük veya yüksek ürün pH'ı)
• işleme koşulları (örn. yüksek sıcaklıkta doldurma, pakette termal işleme veya dondurma)
• beklenen müşteri kullanımı (örn. pakette mikrodalga, pakette pişirme veya dondurma)
• geri dönüştürülebilir veya yeniden kullanılabilir ambalaj malzemelerinin kullanımı
• diğer ambalajlar, özellikle bileşenlerin farklı şirketler tarafından tedarik edileceği ve bileşen parçaları arasında uyumluluğa ihtiyaç duyulduğu durumlarda (örn. farklı tedarikçiler tarafından üretilen ve tedarik edilen bir şişe ve kapak).
Doğrudan gıda ile temas eden malzemeler en fazla endişe duyulanlardır çünkü bunlar en büyük zarar potansiyeline sahiptir ve birçok coğrafi bölgede doğrudan temaslı olanlardır.
Şeklinde gerekliliklerden bahsedilmektedir.
IFS FOOD V8 standardında ise,
4.5 Ürün ambalajı
Risklere ve amaçlanan kullanıma bağlı olarak, ambalaj malzemeleri için temel parametreler, geçerli ilgili mevzuata ve diğer ilgili tehlikelere veya risklere uygun ayrıntılı özelliklerde tanımlanmalıdır.
Gıda ile temas eden ambalaj malzemelerinin uygunluğu ve işlevsel bariyer(ler)in varlığı her ilgili ürün için doğrulanmalıdır. Örneğin aşağıdakiler gibi test/analizlerle izlenmeli ve gösterilmelidir:
• organoleptik testler
• depolama testleri
• kimyasal analizler
• göç testi sonuçları.
Şeklinde bahsedilmektedir.
FSSC Food Şemasında ise
ISO 22002
Son yıllarda bitki ve hayvan bazlı polimerlerden yapılan ambalajlar gibi daha çevre dostu ambalajların kullanımı bulunmaktadır.
En yaygın kullanılan malzemeler ;
buğday nişastası gibi polisakkaritler ve süt, yumurta, soya ve glütendeki proteinler yer alır.
Bu malzemeler biyolojik olarak parçalanabilir olma avantajına sahiptir ve bazen gıda endüstrisinin yan ürünlerinden üretilebilir. Ancak dezavantajlarından biri, özellikle protein bazlı malzemeler kullanılıyorsa alerjenler ve alerjenik epitoplar (alerjik yanıtı uyaran alerjenik bölgeler ve moleküller) içerebilmeleridir; bu da alerjenlerin ambalajdan gıdaya geçme riskini artırır.
Ayrıca, doğrudan biyokütleden çıkarılan diğer polimerlerin alerjenik proteinlerle kontamine olabileceği ve alerjik reaksiyona neden olabileceği dikkate alınmalıdır.
Son ürünün alerjenik potansiyeli, kaynak materyalin alerjenitesi, diğer materyallerle kombinasyonu veya işleme yöntemi gibi birçok faktöre bağlıdır.
Son ürünün alerjen potansiyeli, kaynak malzemenin alerjenliği, diğer malzemelerle kombinasyonu ve işleme yöntemi gibi birçok faktöre bağlıdır. Örneğin, soya bazlı yapıştırıcılar ve reçineler ile kazein bazlı kaplamalar kullanılmaktadır. Bu materyallerin FCM formülasyonuna eklenmesi, nihai ürünün alerjen proteinler içermesi riskini artırır. Ayrıca, FCM üretimi sırasında uygulanan fiziksel, kimyasal ve enzimatik işlemler proteinlerin denatürasyonuna veya çapraz bağlanmasına yol açarak protein özelliklerini değiştirebilir. Çapraz bağlanma epitopların erişilebilirliğini azaltabilir veya yok edebilir; ancak bazı epitoplar bu işlemler sonucu daha fazla maruz kalabilir ve böylece alerjenlik artış gösterebilir.
Bir FCM üreticisi, ürünlerinden herhangi birinin gıda alerjeni içerebileceğini tespit ederse, üreticinin müşterilerini bilgilendirmeleri ve bitmiş ürünlerinin etiketinde alerjenin varlığını beyan etmelerine izin vermeleri önerilir.
Bu öneri iki hususa dayanmaktadır:
ana alerjenleri listelemenin gerekli olmadığı asgari bir eşik belirlemek için bir standart çıkarılmamıştır ve
ürünün piyasadan çekilmesi riski ve tedarikçinin sorumlu tutulması riski gibi olası sonuçlar için.
Allergenlerin varlığını bildirmenin her zaman gerekli olmadığı, özellikle işlem sırasında proteinlerin denatüre olabileceği veya protein seviyelerinin çok düşük olabileceği belirtiliyor. Örneğin, ana gıda alerjenlerinden elde edilen yüksek derecede rafine yağlar (ve bu yağlardan türetilen bileşenler) etiketlemeden muaf tutulmaktadır çünkü bu tür işlenmiş yağlarda alerjenik protein kalmamaktadır. Bu durum, gıda temas malzemelerinin üretiminde yaygın olarak kullanılan epoksitlenmiş soya yağında da geçerlidir.
Bazı durumlarda, şirketlerin bu alerjenleri ilan etme kararlarını, söz konusu olası seviyelerin alerjik reaksiyon riski taşımadığını doğrulayan bilimsel belgelere dayanarak alabilmeleri için belirli alerjenler hakkında yeterli bilgi mevcuttur. Bu tür bir karar genellikle önemli bir güvenlik marjının kullanımını içerir. Bu tür bir karar, nihai ürünün belirli kullanımı ve belirli alerjenik proteinin maksimum maruz kalma seviyesinde alerjik reaksiyona neden olup olamayacağına dair mevcut bilgiler göz önünde bulundurularak bireysel olarak değerlendirilmelidir.
Bu tür kararlar için düzenleyici yönergelerin eksikliği ve gıda ambalajı için kullanılan malzemeler üzerinde alerjenlik çalışmalarının sınırlı sayıda olması göz önüne alındığında, şirketler bu alanda dikkatli davranmalıdır. Bazı şirketler alerjenik bir proteinin varlığını açıklar ve ayrıca müşterilerin etiketleme konusunda nihai bir karar almalarına yardımcı olmak için kendi maruz kalma analizlerini sağlar.
Gıda Bazlı İçeriklerden Yapılan Ambalajlardan Uzak Durun
Bazı ambalajlar artık gıda bazlı bileşenlerden yapılıyor. Örneğin, buğday veya kazein adı verilen bir süt proteini gibi malzemelerden oluşan ürünleri tutmak için kullanılan çok çeşitli ambalajlar ve kaplar var.
Kaçınılması gereken diğer maddeler şunlardır:
Soya
Mısır
Yulaf
Bu biyolojik olarak parçalanabilir malzemeler kompostlanabilir ve daha çevre dostudur, bu nedenle genellikle atılması gereken kağıt ve plastiklere tercih edilirler. Bu gıda bazlı hızlı tüketim gıda maddeleri ambalaj malzemelerini kullanan ürünler şunları içerir:
Tek kullanımlık mutfak eşyaları
Tek kullanımlık tabaklar ve kaseler
Bebek bezleri
El mendilleri
Pipetler
Bu tür ambalajlamanın avantajları olsa da olumsuz sonuçları da olabilir. CPG ambalajlama ile alerjiler arasında doğrudan bir bağlantı vardır.
Ambalajınızda kullanılan malzemelere alerjisi olan tüketiciler, aynı içerikleri içeren ürünlerde olduğu gibi olumsuz etkiler yaşayabilir. Bu, ambalajın gıdayla temas etmesi veya belirli alerjene alerjisi olan tüketicinin ambalajla temas etmesi durumunda meydana gelebilir.
Etiketlerinize Paketleme İçeriklerini Ekleyin
Paket etiketleme, gıda güvenliği düzenlemelerine uymanın önemli bir parçasıdır . Araştırmalar, çocukların yaklaşık %10'unun ve yetişkinlerin %4'ünün gıda alerjisi olduğunu göstermektedir.
Gıda içeriklerini ambalaj etiketlerine eklemeniz gerekirken, ambalajın kendi içeriklerini eklemeniz gerekmez. Ancak bunu yapmak, tüketicileriniz için hangi ürünleri satın alacaklarına karar verme konusunda büyük bir fark yaratacaktır. Bu, müşterilere en doğru ve güncel bilgileri sunarak iyi bilgilendirilmiş kararlar almalarını sağlar
https://www.pkgbranding.com/blog/food-packaging-can-contain-allergens
Çalışma Doğruluyor - Biyolojik Olarak Parçalanabilir Gıda Temas Malzemelerinden Kaynaklanan Gluten Riski
Münih Teknik Üniversitesi'nden yeni bir araştırma, glütenin belirli biyolojik olarak parçalanabilir gıda temas malzemelerinden (FCM'ler) glütensiz gıdalara geçebileceğini ve çölyak hastalığı olan kişiler için önemli bir risk oluşturabileceğini doğruluyor. Çalışmada, daha önce glütensiz sıvılarda kepek bazlı tabaklara maruz kaldığında 203 mg/L kadar yüksek glüten seviyeleri ölçüldü; bu, çölyak hastaları için önerilen 20 ppm'lik güvenli sınırın çok üzerinde.
Gluten Seviyeleri Güvenli Sınırları On Kata Kadar Aştı
Test edilen FCM'ler arasında, buğday kepeği bazlı tabakların gluten göçü için en yüksek potansiyele sahip olduğu bulundu. Çalışma, sadece 30 dakikalık temastan sonra deiyonize suda 203 mg/L'ye kadar gluten tespit etti. Sert buğday irmiğinden yapılan pipetler ve buğday kepeğinden yapılan tabaklar gibi diğer malzemelerin de önemli miktarda gluten saldığı ve çölyak hastalığı veya buğday alerjisi olanlar için risk oluşturduğu gösterildi. Buna karşılık, %90 polilaktik asit ve buğday kepeğinden oluşan çatal bıçak takımları ve çavdar saplarından yapılan pipetler ihmal edilebilir veya hiç tespit edilemeyen gluten göçü gösterdi.
Çölyak Hastaları Arasında Farkındalığın Artırılmasına İhtiyaç Var
15 Mayıs 2024'te yayımlanan çalışmaya öncülük edenler, Münih Teknik Üniversitesi'nden, Prolamin Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Katharina Scherf ve Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü'nden Araştırma Görevlisi Johanna Mossburger'di. Çölyak hastalarının bilinçli seçimler yapmasını ve glüten bazlı malzemelerden kaçınmasını sağlayarak, belirli FCM'lerden glüten göçü riski hakkında farkındalık yaratmanın kritik ihtiyacını vurguluyorlar.
Yasal Boşluklar Vurgulandı
Şu anda, AB düzenlemeleri biyolojik olarak parçalanabilir FCM'lerde alerjen etiketleme zorunluluğu getirmiyor ve bu da çölyak hastalığı ve buğday alerjisi olan kişiler için gizli bir tehlike oluşturuyor. Çalışmanın yazarları, bu malzemelerde net alerjen etiketleme zorunluluğu getirmek için acil yasal değişiklikler talep ediyor.
Çölyak Hastalarına Tahıl Bazlı FCM'lerden Kaçınmaları Tavsiye Ediliyor
Daha fazla araştırma hangi FCM'lerin risk oluşturduğunu açıklığa kavuşturana kadar çölyak hastalarına tahıl bazlı FCM'lerden kaçınmaları ve özellikle dışarıda yemek yerken veya seyahat ederken dikkatli olmaları tavsiye edilmektedir. AOECS Genel Sekreteri Veronica Rubio, bu araştırma hakkında yorum yaparak, "AOECS üyeleri tarafından yürütülen önceki çalışmaları doğrulayan ve hem Ulusal hem de Avrupa düzeyinde farkındalığı artırmaya ve yaklaşan mevzuatı bilgilendirmeye yardımcı olabilecek bu çalışmayı memnuniyetle karşılıyoruz, böylece çölyak hastalığı olan kişiler yemeklerinin tadını güvenle çıkarabilirler" diyor.
Daha Fazla Araştırma Gerekli
Çalışma, bu bulguları daha geniş bir yiyecek ve FCM yelpazesinde doğrulamak ve glüten göçünü etkileyen koşulları anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu öne sürüyor. Alman çalışması, Projekt DEAL aracılığıyla sağlanan Açık Erişim fonuyla Deutsche Zöliakie-Gesellschaft eV (Alman Çölyak Derneği) tarafından desteklendi.
https://www.mynewsdesk.com/aoecs/pressreleases/study-confirms-gluten-risk-from-biodegradable-food-contact-materials-3336906?utm_campaign=channel&utm_source=linkedin&utm_medium=referral
MAKALE ,https://publikationen.bibliothek.kit.edu/1000171088
Gıda Ambalajları, Gıda Temas Malzemelerde Alerjen Etiketi Gerekli mi?
Gluten alerjiniz var veya çölyak hastasısınız, ambalajlarda, kullanacağınız pipette, tabakta bu bilgiye ulaşabiliyor musunuz?
Bazı tek kullanımlık plastiklerin yasaklanması nedeniyle, biobazlı ve/veya bio parçalanabilen polimerler gıdayla temas eden malzemeler içinde giderek daha fazla kullanılmaya başladı. Bu gibi ürünlerin bazısı FCM'ler tahıl bazlı ürünler kullanılmakta ve buğday veya çavdardan yapılmaktadır.
Bu ürünlerde bir gıda alerjeni olan ve çölyak hastalığına neden olduğu bilinen gluteni içerme durumu söz konusu mudur peki?
Mevzuatlar şu anda FCM üzerinde alerjen etiketlemesini gerektirmemektedir. Bilinçli üreticiler Deklarasyonlarında ( DoC) uygunluk bildirimlerinde alerjen bulunmadığı bildirimi yapmaktadır. Bu bilgi son üründe kullanıcaya çoğunlukla ulaşmamaktadır.
FCM'den gelen glutenin, glutensiz gıdalara geçebileceğine dair kanıta rastlamamıştım ama bu makale bu değerlendirme hakkında güzel, yol gösterici bilgiler içermektedir.
Gluten migration from biodegradable food contact materials poses a risk to celiac disease patients
Mossburger, Johanna; Scherf, Katharina Anne; Published: 15 May 2024,
DOI: 10.5445/IR/1000171088 https://lnkd.in/dRdqYKuv
Makalede amaçlanan, buğday alerjisi ve çölyak hastalığı olan hastaların maruz kalma riskini değerlendirmek için altı farklı rutin hayatta kullanılan FCM'den çeşitli sıvı ve katı gıdalara gluten geçişinin miktarını analiz etmek olmuş. Gluten migrasyonunun miktarının malzemenin özelliklerine, temas ettiği sıvı veya katı gıdaya ve temas süresine bağlı olduğunu gösterilmiş. Sıcaklığın ve ya pH değerinin net bir etkisi görülememiş fakat incelenen altı FCM'den buğday kepeği bazlı tabaklar, 30 dakika sonra deiyonize suda 203,0 mg/L'ye kadar gluten konsantrasyonlarıyla gluten migrasyon potansiyeli en yüksek olan ürünler olmuş.
Bu tür çalışmalar ile farkındalık yaratılmalı ; gluten hastaların ve yakınlarının, toplumun gluten içeren FCM'yi tanımlaması doğru yapabilmelidir. Bu tür FCM'den gluten migrasyonu riski konusunda deneysel kontrollerin de yapılması gerekmekte, ve en önemlisi mevzuatların, FCM'lerde alerjenlerin zorunlu olarak etiketlenmesini içerecek şekilde düzenlenmesi gerektiği görülmektedir.
Yazar: Halise Yıldırım